Các thiếu nữ người Giê Triêng đến tuổi lấy chồng được cha mẹ làm cho những cái lều xung quanh làng làm nơi hẹn hò. Khi ưng ý người bạn trai nào đó, nàng mời chàng tối đến, ở cùng. Sau nǎm đêm tâm sự nếu chàng trai chưa thổ lộ tình cảm, thì phải nộp phạt cho nhà gái một con gà và một ché rượu.

Thông thường, sau khi hai bên trai gái đồng ý, họ thưa với cha mẹ nhờ người mối đi hỏi. Qua ông mối, các thiếu nữ Gia rai và Ê đê nhắn ngỏ tình cảm và đưa tặng người yêu chiếc vòng tay. Nếu người bạn trai nhận vòng, hôn lễ sẽ được tiến hành.

Trong lễ hỏi của người M’nông, người mối đem hai ống lồ ô trong đựng mǎng chua và da trâu thái nhỏ sang nhà gái cầu hôn. Nếu nhà gái đổng ý thì nhận hai ống lồ ô làm vật giao ước. Nếu việc cầu hôn bị từ chối, ông mối mang bát gạo do nhà gái đưa cho để báo lại việc từ hôn.

Sau lễ ǎn hỏi, người Êđê thường có tục “gửi dâu”, họ hàng nhà gái dẫn cháu gái đến nhà chồng chưa cưới ở như con trong gia đình. Thời gian “gửi dâu” càng lâu thì sính lễ nhà gái phải nộp cho nhà trai càng giảm.

Đám cưới thường được tổ chức vào cuối nǎm, lúc rỗi rãi và no đủ. Lễ cưới của người M’nông mở đầu bằng việc nhà gái mang biếu họ hàng nhà trai mỗi người một bát gạo đầy. Mỗi bát gạo này sẽ tương ứng với một cái ché mà nhà trai phải tặng lại nhà gái. Hôm cưới, hai người làm chứng đại diện cho hai họ xúc cho cặp tân hôn mỗi người ba miếng cơm và ngược lại, đôi tân hôn cũng xúc trả lại cho hai người làm chứng ǎn.

Sau đó đôi vợ chồng mới cưới uống rượu chung trước tiên để mở đầu cho bữa tiệc kéo dài vài ba ngày. Sau khi cưới phải cữ 7 ngày, đôi tân hôn tránh gặp người lạ và không ra khỏi nhà.

Lễ đính ước của người Gia rai được tổ chức qua bữa tiệc rượu cần ở nhà gái. Hôm đó, đôi trai gái cùng vít cần rượu uống chung. Sau đấy trao đổi vòng đeo tay cho nhau biểu hiện sự cam kết thuỷ chung. Tiếp theo là “đoán số phận qua giấc mơ lành, dữ”. Trong đêm tân hôn, nếu đôi vợ chồng thấy giấc mơ xấu thì lập tức phải đến nhờ ông mối cầu thần linh cho chung sống trong một nǎm để hoãn mộng. Đúng vào hẹn đó, nếu vợ chồng vẫn gặp mộng xấu, có thể phải bỏ nhau.

Trong đám cưới của người Cà dong có tổ chức lễ ǎn thề không bỏ nhau của đôi vợ chồng. Hai vợ chồng trao cho nhau 9 miếng trầu, 9 miếng cau, ý chúc nhau sức khỏe và xum họp mãi mãi. Tiếp đó chồng trao cho vợ chuỗi cườm, và ngược lại, vợ trao cho chồng vòng đồng. Cặp vợ chồng trẻ còn lấy cơm nắm bôi lên đầu nhau, ý muốn hồn hai người nhập vào nhau, và bôi máu gà lên trán, ý muốn xua đuổi hồn dữ ra khỏi thể xác.

Với người Mạ, hôm cưới người ta phủ một cái chǎn lớn thêu đẹp lên đôi trai gái không mặc quần áo và cụng đầu hai người vào nhau bảy lần. Sau một lúc tượng trưng cho thời gian của một đêm hoa chúc, hai người thức dậy, lấy một bát thịt gà, rượu và vòng đeo tay. Chồng đeo vòng cho vợ và ngược lại. Vợ chồng uống chung rượu và cùng ǎn thịt gà. Sau một thời gian, nhà gái mang củi sang nhà trai để làm “lễ củi”. Số lượng gùi củi tương ứng với số khǎn mà nhà gái tặng họ nhà trai.

Người Giê Triêng quan niệm lễ cưới được tổ chức bất ngờ bao nhiêu thì đôi vợ chồng trẻ càng hạnh phúc bấy nhiêu. Hôm cưới, người ta làm lễ hợp cẩn, đôi trai gái trao nắm cơm với ít gan gà cho nhau ǎn, tiếp đó uống rượu chung. Có nơi, trong buổi lễ này, người ta đánh chiêng tập hợp dân làng, bắt đôi nam nữ nằm trên chõng tre để giữa nhà, cùng đắp chung tấm chǎn. Lại có nơi, người chủ trì buổi lễ dứt mấy sợi tóc của đôi trai gái bỏ lẫn lên đầu nhau với ngụ ý hợp hai hồn của họ làm một.

Trong đám cưới của người Ê đê có tục “té nước” vào chú rể như tục “mở cửa nhà” ở người Thái. Khi rước rể về nhà vợ, bạn bè của chàng rể chạy trước đón đường té nước vào người cô dâu chú rể, mỗi lần như vậy nhà gái phải nộp cho họ một số lễ vật. Người Ê đê cho rằng đám cưới nào có nhiều người chặn đường té nước thì đôi trai gái sau này cuộc sống sẽ hạnh phúc và khi chết sẽ có nhiều người thương, kẻ khóc.

Sau ngày cưới, chồng ở nhà vợ (Gia rai, M’nông, Ê đê, Cơ ho), hoặc ở nhà chồng (Mạ), hoặc luân phiên ở nhà chồng từ ba đến nǎm nǎm rồi lại chuyển sang ở nhà vợ bằng thời gian ấy (Xơ đǎng, Ba na, Giê Tnêng).

Theo – Hanoi.vn

Cũng từ đó, trầu cau mang ý nghĩa ” Miếng trầu là đầu câu chuyện”. Bên cạnh đó là rượu, gạo, thịt, bánh trái là sản phẩm đặc trưng cua nền vǎn minh nông nghiệp lúa nước. Mỗi thứ như vậy đều có ý nghĩa nhất định trong vǎn hoá cổ truyền Việt Nam. Trong ngày cưới, chẳng những cô dâu, chú rể, hai bên cha mẹ hoan hỉ mà cả họ hàng nội ngoại, bạn bè, làng xóm đều hân hoan chúc mừng hạnh phúc lứa đôi.

Có thể khẳng định rằng, từ lâu, việc tổ chức lễ cưới đã là một phong tục không thể thiếu trong cuộc sống cộng đồng, mà ý nghĩa xã hội của nó thể hiện ở nhiều khía cạnh: kinh tế, xã hội, đạo đức, vǎn hoá.

Lễ cưới thường là sự ghi nhận quá trình trưởng thành của đôi thanh niên nam nữ, sau quá trình tìm hiểu. Nó khẳng định xã hội đã thừa nhận một tình yêu. Hôn nhân là sự thống nhất giữa tình yêu và trách nhiệm giữa hai người. Hôn nhân không được xây dựng trên cơ sở của tình yêu là hôn nhân không có đạo đức.

Lễ cưới là sự công bố trước dư luận xã hội sau quá trình hoàn thành thủ tục đǎng ký kết hôn. Sự ra đời của một gia đình mới có một ý nghĩa rất quan trọng đối với xã hội.

Lễ cưới còn là sự họp mặt của hai họ và bạn bè thân thích để mừng cho hạnh phúc lứa đôi. Đến với đám cưới, con người có cơ hội gặp gỡ, tiếp xúc, làm quen với nhau, tǎng cường giao tiếp, mở rộng các mối quan hệ xã hội. Đến với đám cưới là đến với một sinh hoạt vǎn hoá lành mạnh không thể thiếu trong cuộc sống mỗi con người và cả cộng đồng.

Một số lễ thức trong cưới xin xét ở khía cạnh nào đó cũng thể hiện được ý nghĩa nhất định. Lễ gia tiên, lễ hợp cẩn, lễ lại mặt bộ lộ truyền thống luân lý đạo đức như hiếu đễ với tổ tiên, trân trọng tình cảm vợ chồng, có trách nhiệm với làng xóm quê hương.

Hình ảnh cô dâu duyên dáng trong tà áo dài truyền thống của những đám cưới xưa vẫn luôn được mọi người ca ngợi và trân trọng. Nó thể hiện được tính dân tộc của phong tục Việt nam. Và cũng trong hôn lễ, sự chân thành, sâu sắc của tình yêu đôi lứa được thể hiện qua các tục lệ cổ truyền. Đó là lời khẩn nguyện (lễ thề nguyền) của cô dâu chú rể trước gia tiên hai họ, kèm theo là sự trao kỷ vật như trao nhẫn cưới, hứa hẹn ǎn ở với nhau cho đến “mãn chiều xế bóng”… Tất cả đều nhằm đánh dấu một sự chín muồi của tình yêu để dẫn tới hôn nhân.

Theo – Vnn

Xưa kia, bộ trang phục mà các cô dâu mặc trong ngày cưới cũng chính là trang phục các cô mặc trong những ngày hội cổ truyền của dân tộc. Trong ngày cưới của dân tộc Việt, các cô dâu miền Bắc thường mặc bộ áo mớ ba, ngoài cùng là chiếc áo the thâm, bên trong ẩn hiện hai chiếc áo màu hồng và màu xanh hoặc màu vàng với màu hồ thủy. Rồi đến áo cánh trắng, cuối cùng là chiếc yếm hoa đào có dải bằng lụa bạch. Thắt lưng gồm hai chiếc bằng lụa màu hoa đào, hoa lý, ngoài cùng là thắt lưng sồi xe hay vải sa màu đen, cả ba thắt lưng đều có tua ở hai đầu.

Lúc bấy giờ kiểu trang điểm cho mái tóc thật đơn giản, chỉ là vấn khăn, đầu khăn gài chiếc đinh ghim, có đính con bướm vàng chạm bạc, để tóc đuôi gà. Lúc đưa dâu, đi đường đội nón thúng quai thao (chủ yếu là để che mặt cho đỡ thẹn với mọi người). Chân đi dép cong. Ðồ trang sức có khuyên đeo tai bằng vàng hoặc bằng bạc, cạnh sườn đeo bộ xà tích, con dao, ống vôi… bằng bạc chạm trổ tinh vi.

Cô dâu miền Trung cũng mặc áo mớ ba, trong cùng là áo màu đỏ hoặc hồng điều, áo giữa bằng the hay vân tha màu xanh chàm, áo ngoài cùng bằng the hay vân tha màu đen. Có người chỉ mặc lồng hai áo, trong cùng là áo màu đỏ hoặc hồng điều, ngoài là vân tha màu xanh chàm để tạo nên hiệu quả một màu tím đặc biệt nền nã. Mặc quần trắng, đi hài thêu. Tóc chải lật, búi sau gáy. Cổ đeo kiềng hoặc quấn chuỗi hột vàng cao lên quanh cổ. Cổ tay đeo vòng vàng, xuyến vàng…

Nhắc đến trang phục của cô dâu miền Nam, ấn tượng đáng nhớ nhất bao giờ cũng là bộ áo dài gấm, quần lĩnh đen, đi hài thêu. Tóc chải lật, búi lại và cuốn ba vòng phía sau đầu, gài lược “bánh lái” bằng đồi mồi hoặc bằng vàng, bạc. Có người cài trâm vàng, đầu trâm có đính lò xo nhỏ nối tiếp với một con bướm bằng vàng hay bạc tạo nên một độ rung, tăng thêm nhiều phần sinh động và thẩm mỹ. Ðeo dây chuyền nách (xà nách) bằng vàng, đeo nhiều chuỗi hột vàng ở cổ…

Trang phục của chú rể ở cả ba miền đều giống nhau, thường thì mặc áo thụng bằng gấm hay the màu lam, quần trắng ống sớ, búi tóc, chít khăn nhiều màu lam. Chân đi văn hài thêu đẹp. Những năm 1920 – 1930, ở thành thị miền Bắc, cô dâu mặc áo dài cài vạt. Ngoài là chiếc áo the thâm, bên trong, áo màu hồng hay xanh… hoặc ngoài là chiếc áo dài sa tanh đen, bên trong, áo dài lụa trắng Cổ Ðô. Mặc quần lĩnh hay sa tanh đen. Chân đi văn hài thêu hạt cườm hay đôi guốc cong. Vấn khăn nhung đen, đeo hoa tai bèo, cổ đeo nhiều vòng chuỗi hột bằng vàng. Chú rể mặc áo the thâm, trên nền áo dài trắng bên trong. Quần trắng ống sớ, đi giày Gia Ðịnh. Ðội khăn xếp. Khi lễ tơ hồng, lễ nhà thờ thì khoác áo thụng lam.

Vài năm sau đó, các cô dâu con nhà giàu mặc áo thụng bằng gấm màu đỏ hoặc màu vàng… có họa tiết rồng phượng, cánh tay áo dài và rộng. Mặc quần trắng, đi giày vân hài bằng nhung màu đỏ hoặc màu vàng hay lam có thêu rồng, phượng bằng hạt cườm hay chỉ kim tuyến lóng lánh. Ðầu đội khăn vành dây bằng nhiễu, màu lam hay vàng quấn nhiều vòng quanh đầu. Trang phục như trên thường được coi là kiểu “hoàng hậu” và nó phổ biến từ miền Trung ra tới miền Bắc. Có cô dâu mặc áo dài bằng dải mình khô hoa ớt hoặc gấm hoa, sa tanh, hay nhung đỏ… mặc quần lụa trắng. Vấn khăn vành dây, cổ đeo kiềng hay dây chuyền. Tay đeo xuyến, vòng.

Về sau này, do những thay đổi về xã hội, văn hoá phương Tây du nhập vào Việt Nam đã tạo nên những biến đổi trong lối sống của người Việt. Nói về trang phục và trang sức cũng như trang điểm, ở miền Bắc đã tiếp thu một số hình thức trang điểm của châu Âu: Cô dâu trang điểm son phấn, cài thêm bông hoa hồng trắng bằng voan ở ngực trái, tay ôm bó hoa lay ơn trắng, tượng trưng cho sự trong trắng, đồng thời làm đẹp cho bộ trăng phục ngày cưới. Mặt khác cũng để đôi tay đỡ ngượng nghịu hơn. Ðó là trang phục của cô dâu, còn phần trang phục của chú rể thì đơn giản hơn, chỉ mặc com-lê, thắt cra-vát hay cài nơ ở cổ đi giày da. Ở ngoại thành, cô dâu mặc theo lối cổ truyền ái dài cài cúc, quần lĩnh đen. Chú rể mặc áo the, quần trắng, đội khăn xếp.

Từ năm 1954, nhiều nghi thức, trang phục lễ cưới được lược bỏ. Ở thành thị, cô dâu mặc áo dài màu trắng hoặc các màu sáng, nhạt, mặc quần trắng, đi giày cao gót, tay ôm hoa lay ơn, tóc phi dê hoặc chải bồng, cặp tóc. Trang điểm má hồng, môi son. Chú rể mặc com lê, thắt cravat, đi giày. Còn ở nông thôn, cô dâu thưòng mặc áo sơ mi trắng hoặc áo cánh trắng hay áo bà ba, quần đen, đi dép mới. Chú rể mặc áo sơ mi mới, quần Âu, đi giày, xăng đan hoặc dép nhựa. Bộ đội vẫn có thể mặc bộ quân phục, cán bộ thì mặc quần áo đại cán mới, tóc chải gọn gàng.

Ngay từ xưa, các cô dâu đã ý thức được việc làm đẹp trong ngày cưới. Trang phục cưới chính là phần được coi trọng nhiều nhất. Trải qua những diễn biến lịch sử, trang phục cưới có nhiều thay đổi. Nhưng nhìn chung, những trang phục cưới của những năm trước năm 54 đều ít nhiều vẫn giữ được những nét đẹp truyền thống Á Ðông, những nét đẹp chưa bị ảnh hưởng nhiều của văn hoá phương Tây.

Theo – Cuoihoi.net

Phần nghi lễ ở tư gia
Nhìn chung tạm ổn. Nhưng một số gia đình còn duy trì tục lệ bắt cô dâu, chú rể lạy sống ông bà, cha mẹ là quá đáng. Chỉ cần làm lễ trước bàn thờ là đủ. Trong những mâm quả thường có nguyên một buồng cau và một xấp lá trầu, bưng rất nặng mà sau lễ không biết làm gì cho hết, thường đem bỏ vào thùng rác. Thế thì cau trầu không cần nhiều, chỉ cần một dĩa têm sẵn thật đẹp và có thể ăn được. Ai ăn? Chính là cô dâu và chú rể.

Hai người mời nhau ăn một miếng cau – trầu thật sự cho đôi môi đỏ thắm, tinh thần bớt căng thẳng, cử chỉ bớt ngượng ngập, lúng túng. Các cô dâu bây giờ tốn rất nhiều tiền đi trang điểm để đổi lấy một khuôn mặt đầy phấn sáp, dày như cái bánh kem và nét mặt vô hồn, vô cảm, khác xa với bộ mặt thường ngày. Ăn cau trầu chính là cách làm cho khuôn mặt có hồn, sinh động.

Tất nhiên phải tập ăn vài lần. Nhưng chỉ tập năm, mười phút mà phục hồi được một tục lệ cả ngàn năm, sao lại không? Phong tục này, người Việt Nam hầu như đã vứt bỏ nhưng nam nữ thanh niên Đài Loan lại nhặt lên và biến thành một thời thượng. Ăn cau trầu nhổ bã khắp nơi, bị cảnh sát phạt nặng như họ thì không nên, nhưng một đời ăn một lần để tạo ấn tượng và phong cách văn hoá dân tộc thì nên lắm chứ.

Gừng thuộc dương, muối thuộc âm, tượng trưng cho sự kết hợp vợ chồng. Giả sử không muốn ăn trầu cau thì có thể thay bằng một đĩa đựng những hạt muối và mấy lát gừng để cô dâu chú rể mời nhau. Đó cũng là nét đẹp văn hoá. Đám cưới người Khmer có tục cột chỉ đỏ. Chú rể phải cột vào cườm tay cô dâu những sợi chỉ thêu màu đỏ- buộc đến khi nào cô dâu thấy đủ để giữ chặt tình yêu và hạnh phúc của hai người thì sẽ bảo chú rể ngưng. Tục lệ này họ vẫn giữ được cho đến ngày nay. Ta cũng có tục, sao không gìn giữ?

Ở nhà hàng
Đáng phàn nàn nhất là việc chủ – khách chờ nhau quá lâu trước giờ khai mạc. Giấy mời ghi 17g mà đến 19g – 19g30 buổi lễ mới bắt đầu; 20g mới vào tiệc thì mọi người đều đã mệt mỏi. Thời gian tiếp đón khách chỉ nên kéo dài chừng 1 giờ là vừa. Muốn cải thiện việc này không phải là không có cách. Chỉ cần khách, chủ và chủ nhà hàng hợp tác với nhau vài lần để tạo tiền lệ là được. Có những đám cưới thừa nhiều bàn trống vì khách mời không đến. Không đến thì nên báo trước cho chủ để kịp điều chỉnh chỗ ngồi và khẩu phần, đỡ lãng phí.

Cô dâu chú rể và hai sui gia đã đón khách ở ngoài cổng, ra mắt trên sân khấu thì nên miễn khâu đi chào bàn. Đi cho hết bốn – năm chục bàn thì rã rời, đêm động phòng chỉ có nước nằm lăn ra ngủ, còn gì là xuân? Đám cưới ở nhà hàng rất cần MC nhưng nhiều MC giới thiệu quá dài dòng, nhập đề bằng những câu sáo rỗng, yêu cầu cô dâu chú rể làm những điều nhảm nhí như mời rượu phải ngoéo tay, hôn nhau thật mùi mẫn, chú rể ẵm cô dâu đi vài vòng… Vậy nên chăng, cần có một lớp huấn luyện đào tạo MC để họ khỏi cầm cương tầm bậy.

Nếu cô dâu không có dáng người đẹp thì có thể mặc áo voan để che giấu bớt nhược điểm. Nhưng nếu có dáng người đạt chuẩn thì bộ quần áo dài Việt Nam đủ sức tôn vinh, cần gì cái áo voan đuôi dài kia chứ?

Am nhạc trong đám cưới cũng là một nét văn hoá đáng chú ý. Các đám cưới ở nhà hàng hiện nay thường dùng bài Happy New Year và Eve Maria làm nhạc nền. Giai điệu của những bài đó rất tuyệt vời nhưng ý nghĩa, nội dung ca từ không ăn nhập gì với đám cưới Việt Nam. Chí ít cũng có vài chục ca khúc khác thích hợp hơn. Xin thử kể một số: Xuân và tuổi trẻ của La Hối, Cánh thiệp đầu xuân, Ly rượu mừng (Văn Phụng), Gái xuân (thơ Nguyễn Bính, nhạc Vũ Thành), Bài ca hy vọng (Văn Ký), Thiên thai (Văn Cao), Lý ngựa ô, Duyên quê. Nhạc ngoại thì có One day, La vie en rose…giá có ai đó chịu khó tuyển chọn hàng băng đĩa chuyên dùng cho đám cưới thì hơn là thả nổi thứ văn hoá này cho các công ty dịch vụ, nhà hàng, MC…

Thời chiến tranh, ở miền Bắc và ở chiến khu, đám cưới được tổ chức đơn giản, gọi là đám tuyên bố. Thủ trưởng cơ quan cô dâu và cơ quan chú rể thay mặt gia đình và chính quyền xác nhận hôn nhân hợp pháp. Về vật chất chỉ có kẹo, bánh, trà, thuốc lá hoặc nhiều lắm là một bữa cơn thân mật.

Tôi cũng có một lần tham dự đám cưới của một đôi vợ chồng bụi đời, sống bên lề đường. Họ kêu một xe phở, một xe mì gõ đến bày chừng bốn – năm bộ bàn ghế phục vụ chừng vài chục khách. Lễ cưới diễn ra trước hiên nhà tôi nên tôi cũng được mời. Từ đám cưới thật nghèo đến đám cưới thật sang tôi đều có dự. Cái này không phải, cái kia cũng chưa phải là đám cưới Việt Nam.

Nên tôi nghĩ chúng ta cần phải tìm kiếm, xây dựng và vận động để có một mô hình văn hoá thích hợp hơn.

Theo – Người lao động